MECHANIZM MONETARNY SIĘ ZEPSUŁ

Deflacja w istotny sposób zaburzała funkcjonowanie gospodarki w czasach Wielkiego Kryzysu. Przyczyny masowych porażek finansowych były liczne i różnorodne. Bemanke wymienia tu przede wszystkim politykę prowadzoną wówczas przez Fed, standard złota oraz sztywny rynek pracy.

Bemanke podąża tym samym torem myślenia, co Milton Friedman, którego książka A Monetary History ofthe United States 1867-1960 (Dzieje monetarne Stanów Zjednoczonych), napisana wraz z Anną Schwartz, zrewolucjonizowała myślenie o Wielkim Kryzysie7. Kończąc przemówienie z okazji obchodów dziewięćdziesiątych urodzin Miltona Friedmana Bemanke powiedział: „Pozwolę sobie być może nadużyć mojego stanowiska jako oficjalny przedstawiciel Rezerwy Federalnej. Chciałbym przyznać Miltonowi i Annie rację, jeśli chodzi o Wielki Kryzys. Tak, to myśmy go spowodowali. Bardzo tego żałujemy. Jednak dzięki wam nie zrobimy tego po raz drugi”8. Według Bernankego Wielki Kryzys zapoczątkowało znaczne zaostrzenie przez Rezerwę Federalną polityki monetarnej wiosną 1928 roku. Była to reakcja na obawy związane ze spekulacjami na Wall Street: płynność z kredytów w większym stopniu zasilała działalność spekulacyjną niż produkcyjną. Kolejnym błędem było to, że Fed nie zrobił nic, aby zatamować falę upadków banków na początku lat trzydziestych. „Władze Fed najwyraźniej podpisały się pod nieszczęsną «likwidacjonistycz- ną» teorią Sekretarza Skarbu Andrew Mellona, uznawszy, że warto wyplenić «słabe» banki w ramach bolesnego, ale koniecznego procesu zmierzającego do odbudowy systemu bankowości, i postrzegały swoje działanie jako «oczyszczanie» finansów ze wszelkiej zgnilizny”. Trzecim błędem było sztywne przywiązanie do standardu złota. Zmuszało Fed do zastosowania jedynej metody powstrzymania wypływu złota – wycofywania płynności z systemu9.

W swych wspomnieniach Alan Greenspan pisze o „nostalgii za stabilnością cen nieodłącznie związaną ze standardem złota”10. Bernanke zdaje się mniej nostalgiczny, gdyż jemu standard złota kojarzy się raczej z powstaniem Wielkiego Kryzysu. W systemie waluty złotej państwo obiecuje wykupić znajdującą się w obiegu, emitowaną przez siebie walutę, na każde żądanie, za określoną ilość złota. W ramach tego sztywnego systemu banki centralne mogły zwiększać płynność w gospodarce wyłącznie gdy zwiększyły się zasoby złota. W przypadku jego niedoboru, jak w latach trzydziestych, banki centralne były zmuszone do ograniczenia dostawy pieniędzy. Bernanke pisze: „Dysponujemy dziś niepodważalnymi dowodami, że głównym czynnikiem ograniczającym popyt globalny było ogólnoświatowe ograniczenie dopływu pieniędzy”. Ostatecznym dowodem jest zachowanie się gospodarki po rezygnacji z parytetu złota (wykres 8.3). „Gdy zniesione zostały wyraźne naciski na popyt globalny, na przykład poprzez dewaluację kursu lub porzucenie standardu złota, wiele państw stosunkowo szybko wydobyło się z zapaści pod względem wzrostu produkcji i zatrudnienia”11.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>